( ايران و روم ) را در زمان عمر خليفه دوم فتح كردند اما از آنجا كه بر هواي نفس غلبه نيافته بودند با آغاز رياست طلبي معاوية كه پايه آن در زمان خلافت عمر ريخته شده بود نه تنها اسلام از پيشرفت بازماند ، بلكه نيروهاى داخلي تعدادى به خرج كردن در آمدهاى جنگى و خوشگذرانى پرداختند و عده اى ديگر با دولت مركزى ( كوفه ) به مخالفت برخاستند . اضافه بر نيروهائى كه در صفين نابود شد كه گفته مىشود بيش از يكصد و بيست هزار نفر بوده ، در منطقه قسطنطنيه ( تركيه ) نيروهاى فراوانى ، همراه كشتى هاى جنگى ( كه حدود دوست عدد بود ) نابود گرديد . . . مصيبت جهان هنوز نيم قرن از پيدايش اسلام نگذشته بود كه سرزمينى به تصرف مسلمانان در آمده كه اكنون نزديك به چهل كشور جهان را دربر دارد . تا آغار خلافت عثمان همه برنامه ها در راه رشد و تكامل قرار داشت اما در زمان خلافت عثمان ، رياست طلبان أطراف أو را گرفتند و أمثال معاوية در پست استاندارى